ตรวจคัดกรองมะเร็ง จะเจอพวกมะเร็ง (GIST) หรือมะเร็งที่หายากได้ไหม

มะเร็งกลุ่ม GIST เป็นมะเร็งที่พบได้น้อย โดยมีอุบัติการณ์เพียง 10-15 รายต่อประชากร 1 ล้านคนต่อปี ซึ่งถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับมะเร็งลำไส้ใหญ่ ทำให้ไม่ถูกบรรจุอยู่ในโปรแกรมคัดกรองพื้นฐานส่วนใหญ่

การตรวจคัดกรองพื้นฐาน ถูกออกแบบมาเพื่อ “มะเร็งยอดฮิต” เท่านั้น

โปรแกรมคัดกรองมะเร็งที่คนไข้เห็นทั่วไป (เช่น ตรวจเลือดหาค่ามะเร็ง, อัลตราซาวด์ช่องท้อง) มักจะเน้นไปที่มะเร็งที่พบบ่อยและมีอุบัติการณ์สูง เช่น มะเร็งตับ, มะเร็งลำไส้ใหญ่, มะเร็งเต้านม หรือมะเร็งปากมดลูกค่ะ

• ข้อจำกัด: มะเร็งกลุ่ม GIST (มะเร็งเนื้อเยื่ออ่อนในระบบทางเดินอาหาร) หรือมะเร็งหายากอื่นๆ มักจะไม่ได้สร้างสารบ่งชี้มะเร็ง (Tumor Marker) ในเลือดที่จำเพาะเจาะจงเหมือนมะเร็งทั่วไป ทำให้การเจาะเลือดตรวจสุขภาพปกติ มักจะตรวจไม่พบความผิดปกติใดๆ ในระยะเริ่มต้นค่ะ

ให้คนไข้นึกภาพว่าการตรวจคัดกรองทั่วไปเหมือน “การใช้ตะแกรงร่อนเพื่อหาทองคำ” ค่ะ การร่อนครั้งแรกๆก็จะได้หินก้อนใหญ่ๆ (มะเร็งยอดฮิต) แต่ GIST หรือมะเร็งหายากเปรียบเหมือน “เศษผงทองที่จมอยู่กับทรายเม็ดเล็กๆ” ถ้าเราไม่ร่อนแบบละเอียด (ตรวจเฉพาะทาง) ก็ยากที่จะเจอค่ะ

GIST มักซ่อนตัวอยู่ใน “ชั้นกล้ามเนื้อ” ของผนังลำไส้

ความยากของ GIST คือเขาไม่ได้เติบโตบนผิวผนังด้านหน้าเหมือนมะเร็งลำไส้ทั่วไป แต่เขาแอบโตอยู่ใน “ชั้นผนังกล้ามเนื้อ” ค่ะ

• ทำไมถึงเจอยาก: ในระยะแรกก้อนจะนูนออกไปทางด้านนอกของกระเพาะหรือลำไส้ ทำให้คนไข้ ไม่มีอาการปวด หรือไม่มีเลือดออกในอุจจาระ การส่องกล้องกระเพาะอาหารหรือลำไส้ทั่วไปในบางครั้งอาจจะเห็นแค่รอยนูนเล็กๆ ที่ดูเหมือนไม่มีอะไร หรือถ้าก้อนยังเล็กมากก็อาจจะมองข้ามไปได้ง่ายๆ เลยค่ะ

แล้วถ้าอยากตรวจให้เจอ… ต้องทำยังไงดีคะหมอ?

หากคนไข้มีความกังวลหรือมีประวัติครอบครัว หมอแนะนำว่าการตรวจคัดกรองที่ “เจาะลึก” ขึ้นจะช่วยได้ค่ะ

• การตรวจเพิ่มเติม: เช่น การทำ CT Scan หรือ MRI ช่องท้องแบบละเอียด (ที่มีการฉีดสีร่วมด้วย) หรือการทำ Endoscopic Ultrasound (EUS) ซึ่งเป็นการส่องกล้องที่มีหัวอัลตราซาวด์ที่ปลายกล้อง เพื่อส่องดูลึกเข้าไปในชั้นผนังทางเดินอาหาร วิธีนี้จะช่วยให้หมอเห็นก้อนที่ซ่อนอยู่ในชั้นกล้ามเนื้อได้ชัดเจนกว่าการตรวจทั่วไปค่ะ