เซลล์ไขมันมีประโยชน์ไหม ร่างกายผลิตขึ้นมาทำไม

ไขมันไม่ได้เลวทั้งหมด ทำไมร่างกายเราถึงขาด “น้องไขมัน” ไม่ได้เลยสักวัน?

คนไข้หลายคนพอได้ยินคำว่า “ไขมัน” ปุ๊บ ก็จะรู้สึกกลัวและอยากกำจัดออกไปให้หมดทันทีเลยใช่ไหมคะ? โดยเฉพาะสาว ๆ วัยรุ่นที่อยากเดินมาขอตัดไขมันกระพุ้งแก้ม หรือวัยทำงานที่อยากดูดไขมันหน้าท้องทิ้งไป แต่ในความเป็นจริงแล้ว เซลล์ไขมัน (Adipocytes) คืออวัยวะสำคัญที่ร่างกายสร้างขึ้นมาเพื่อค้ำจุนชีวิตและคงความอ่อนเยาว์ค่ะ ถ้าเราไม่มีไขมันเลย ร่างกายจะทำงานไม่ได้ และผิวพรรณจะเหี่ยวแห้งดูแก่ก่อนวัยทันที โดยหน้าที่หลักของน้องไขมันมีดังนี้ค่ะ

• แหล่งพลังงานสำรองอันดับหนึ่ง: เปรียบเสมือน “แบตเตอรี่สำรอง (Power Bank)” ประจำตัวเราค่ะ เวลาที่คนไข้ทานอาหารเข้าไป ร่างกายจะเก็บพลังงานส่วนเกินไว้ในรูปแบบไขมัน เพื่อดึงออกมาใช้ในยามที่ร่างกายขาดแคลนหรือต้องทำกิจกรรมหนัก ๆ
• โรงงานผลิตฮอร์โมนเพศและฮอร์โมนต้านความชรา: ไขมันเป็นสารตั้งต้นหลักในการสร้าง ฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ซึ่งช่วยให้ผิวพรรณของคนไข้เปล่งปลั่ง มีน้ำมีนวล และยังช่วยสร้างฮอร์โมนเลปติน (Leptin) ที่คอยส่งสัญญาณบอกสมองว่า “อิ่มแล้วนะ” เพื่อควบคุมความอยากอาหารด้วยค่ะ
• เกราะป้องกันและตัวดูดซับแรงกระแทก: เซลล์ไขมันที่อยู่ใต้ผิวหนังทำหน้าที่เหมือน “เบาะนวมนุ่ม ๆ” ที่ช่วยปกป้องอวัยวะภายใน เส้นประสาท และหลอดเลือดจากการถูกกระแทก รวมถึงเป็นฉนวนกันความร้อน ช่วยรักษาอุณหภูมิในร่างกายให้อบอุ่นเสมอค่ะ

HDL vs LDL สมดุลไขมันที่กำหนดความร่วงโรยของหลอดเลือด

เมื่อพูดถึงไขมันในระบบเลือด หมออยากให้คนไข้เข้าใจง่าย ๆ โดยแบ่งพวกเค้าออกเป็น 2 ฮีโร่ฝ่ายตรงข้ามกันค่ะ

• HDL (High-Density Lipoprotein) หรือ “ไขมันดี”: หมออยากให้จินตนาการว่าเค้าคือ “รถเก็บขยะคันเก่ง” ที่วิ่งลาดตระเวนไปทั่วร่างกาย คอยไปช้อนเก็บเอาไขมันส่วนเกินหรือไขมันตกค้างที่เกาะอยู่ตามผนังหลอดเลือด แล้วนั่งรถกลับเอาไปส่งตรวจพิจารณาเพื่อ “เผาผลาญทิ้งที่ตับ” ค่ะ ยิ่งคนไข้มีค่า HDL สูง หลอดเลือดก็จะยิ่งสะอาด ยืดหยุ่นได้ดี และช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจได้อย่างยอดเยี่ยมค่ะ
• LDL (Low-Density Lipoprotein) หรือ “ไขมันเลว”: ตัวนี้เปรียบเหมือน “รถบรรทุกดินทรายที่ทำเศษดินตกหล่นตามทาง” ค่ะ ถ้ามี LDL ในเลือดสูงเกินไป เค้าจะเริ่มทิ้งตัวเป็นตะกอนเหนียว ๆ เกาะอยู่ตามผนังหลอดเลือด ส่งผลให้รูหลอดเลือดค่อย ๆ แคบลงเรื่อย ๆ โดยไม่มีอาการเตือนล่วงหน้าเลยค่ะ กว่าจะรู้อีกที หัวใจก็ต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือด หรือเสี่ยงต่อภาวะเส้นเลือดสมองตีบเฉียบพลันได้ แม้ว่าคนไข้คนนั้นจะมีรูปร่างผอมเพรียวก็ตาม

วิธีเพิ่ม HDL และวิธีลด LDL อย่างยั่งยืนด้วยการดูแล “ตับ”

การปรับสมดุลไขมันให้ผิวสวยและสุขภาพดีอย่างยั่งยืน ไม่ใช่แค่การ “อดอาหาร” หรือ “พึ่งยาลดไขมัน” เท่านั้นนะคะ แต่คือการดูแล “ตับ” ซึ่งเป็นศูนย์กลางในการควบคุมและจัดระเบียบไขมันทั้งหมดในร่างกายค่ะ หมอแนะนำให้คนไข้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมง่าย ๆ ดังนี้ค่ะ:

• กินไขมันดีเพื่อไล่ไขมันเลว: เลือกทานไขมันดี (Monounsaturated Fats) เข้าไปช่วยเพิ่ม HDL เช่น อะโวคาโดครึ่งลูกต่อวัน, ปลาแซลมอนธรรมชาติ, หรือถั่วอัลมอนด์วันละ 1 กำมือ เพื่อส่งสัญญาณให้ตับผลิตรถเก็บขยะออกมาวิ่งเพิ่มขึ้นค่ะ
• นอนหลับลึกและฟื้นฟูตับ: ช่วงเวลา 22.00 – 02.00 น. เป็นช่วงที่โกรทฮอร์โมนหลั่งและตับจะทำหน้าที่ล้างสารพิษและจัดระเบียบไขมันได้ดีที่สุด การนอนหลับลึกและเพียงพอจึงช่วยลดการสะสมของ LDL ได้โดยตรงค่ะ
• ออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอสม่ำเสมอ: การเดินเร็ว วิ่งเหยาะ ๆ หรือเต้นแอโรบิกอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ จะกระตุ้นให้ร่างกายสร้าง HDL ขึ้นมาตามธรรมชาติอย่างเห็นได้ชัดค่ะ

ตารางสรุปการให้คำปรึกษาเรื่อง “ไขมัน” สำหรับคนไข้ 3 ช่วงวัย