มีสิวผดขึ้นเฉพาะตอนบ่าย ตอนเช้าตอนเย็นหาย รักษายังไง

สิว หรือ ผด? รู้จัก “สิวผด” ที่มาพร้อมแดดและความร้อน

อาการผดเล็กๆ ที่ขึ้นตอนบ่ายแล้วหายไปเองในตอนเย็นหรือเช้า จริงๆ แล้ว ไม่ใช่สิวอักเสบหรือสิวอุดตันแบบทั่วไป นะคะ แต่ทางการแพทย์เราจะเรียกว่า “สิวเทียม” หรือ “ผด” ซึ่งเกิดได้จากหลายปัจจัยมากๆ ค่ะ

ลักษณะเด่นของผดแบบนี้คือจะเป็นตุ่มเล็กๆ แดงๆ หรือเป็นสีเดียวกับผิว อาจมีอาการคันยิบๆ ร่วมด้วย แต่จะ ไม่เหมือนสิวจริงๆ ที่มีหัวหนองหรือเป็นไตแข็งๆ ค่ะ

สาเหตุหลักที่ทำให้ผดขึ้นเฉพาะตอนบ่าย

หมอจะอธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ นะคะ ลองนึกตามดูค่ะ

• ความร้อนและแสงแดด: นี่คือตัวกระตุ้นอันดับหนึ่งเลยค่ะ! ในช่วงบ่าย อุณหภูมิจะสูงที่สุด แสงแดดก็แรงที่สุด ทำให้ผิวของเราร้อนขึ้น ต่อมเหงื่อทำงานหนักเพื่อระบายความร้อน แต่บางครั้งเหงื่อก็ระบายออกไม่หมด เกิดการอุดตันเล็กๆ ที่ท่อเหงื่อ กลายเป็นตุ่มผดขึ้นมาค่ะ
• เหงื่อและความอับชื้น: เมื่ออากาศร้อน เราก็เหงื่อออกเยอะขึ้นใช่ไหมคะ เหงื่อที่ผสมกับน้ำมันบนผิวและฝุ่นละออง ที่เราเจอมาตลอดทั้งวัน สามารถทำให้ผิวระคายเคืองและเกิดเป็นผดได้ง่ายมากๆ โดยเฉพาะถ้าใส่หน้ากากอนามัยตลอดวัน ก็จะยิ่งอับและร้อนมากขึ้นไปอีกค่ะ
• เครื่องสำอางและสกินแคร์: ระหว่างวัน เครื่องสำอางหรือสกินแคร์บางชนิดอาจทำปฏิกิริยากับความร้อนและเหงื่อ ทำให้เกิดการอุดตันรูขุมขนแบบชั่วคราวได้ค่ะ เช่น ครีมกันแดดเนื้อหนักๆ หรือรองพื้นที่คุมมันแต่มีความซิลิโคนสูง พอเจอความร้อนก็อาจจะอุดตันได้ค่ะ
• เชื้อราที่ไม่ร้าย (เชื้อยีสต์): บนผิวของเราจะมีเชื้อรากลุ่มมาลาสซีเซีย (Malassezia) อาศัยอยู่เป็นปกติ แต่เมื่อไหร่ที่ผิวเรามันมากๆ หรืออับชื้นมากๆ จากเหงื่อและความร้อนในช่วงบ่าย เชื้อราพวกนี้ก็จะเจริญเติบโตได้ดีเป็นพิเศษ และกระตุ้นให้เกิดผดเล็กๆ คล้ายสิวได้ หรือที่เราเรียกกันว่า “สิวเชื้อรา” หรือ “สิวยีสต์” นั่นเองค่ะ

อย่าสบสนกับต่อมไขมันอุดตัน

บางเคสมีความคล้ายกับภาวะต่อมไขมันอุดตันอยู่บ้างค่ะ แต่ก็มีจุดที่แตกต่างกันอยู่ “ต่อมไขมันอุดตัน” หรือที่เราคุ้นเคยกันในชื่อ “สิวอุดตัน” (Comedone) เกิดจากการที่น้ำมัน (Sebum) ที่ผลิตจากต่อมไขมัน, เซลล์ผิวเก่าที่ตายแล้ว, และสิ่งสกปรกต่างๆ เข้าไปสะสมอุดตันอยู่ “ในรูขุมขน” จนกลายเป็นตุ่มเล็กๆ ใต้ผิว (สิวอุดตันหัวปิด) หรือมีหัวสีดำโผล่ขึ้นมา (สิวอุดตันหัวเปิด) ซึ่งการอุดตันแบบนี้จะค่อนข้างคงที่ ไม่ได้เกิดขึ้นและหายไปรวดเร็วภายในวันเดียวเหมือนผดร้อนค่ะ ในขณะที่ผดจากความร้อนเป็นการอุดตันของ “ท่อเหงื่อ” เป็นหลักและเป็นเพียงชั่วคราว แต่ถ้าเราปล่อยให้หน้ามันเยิ้มสะสมมากๆ ในระหว่างวัน ก็มีความเป็นไปได้ที่น้ำมันส่วนเกินนั้นจะไปรวมตัวกับเหงื่อและฝุ่นจนทำให้เกิด “สิวอุดตัน” ตามมาได้เช่นกันค่ะ ดังนั้น การควบคุมความมันและรักษาความสะอาดจึงสำคัญมากๆ เลยค่ะ

ดูแลผิวตามประเภทสิว

• สิวผด / ผดร้อน = ความร้อน + เหงื่อ + การระคายเคือง
  • วิธีแก้สมการ (การรักษา): การดูแลตัวเอง (Self-Care) → ลดความร้อน + ซับเหงื่อ + ทำความสะอาดผิว + เลี่ยงการระคายเคือง = ผิวดีขึ้น/หายได้เอง
• ต่อมไขมันอุดตัน (สิวอุดตัน) = น้ำมัน (Sebum) + เซลล์ผิวเก่า + สิ่งสกปรก
  • วิธีแก้สมการ (การรักษา): กดสิว/ทายาละลายอุดตัน/ทำหัตถการ (เช่น CO2 Laser สำหรับเม็ดที่ฝังลึก) = ต้องเอาออก/ไม่หายเอง