ฆสพ.สบส. ๒๙๘๓/๒๕๖๗
| BMI (kg/m²) | เกณฑ์ | ความเสี่ยง |
|---|---|---|
| น้อยกว่า 18.50 | น้ำหนักน้อย / ผอม | มากกว่าคนปกติ |
| 18.50 – 22.90 | ปกติ (สุขภาพดี) | เท่าคนปกติ |
| 23.00 – 24.90 | ท้วม / โรคอ้วนระดับ 1 | อันตรายระดับ 1 |
| 25.00 – 29.90 | อ้วน / โรคอ้วนระดับ 2 | อันตรายระดับ 2 |
| มากกว่า 30.00 | อ้วนมาก / โรคอ้วนระดับ 3 | อันตรายระดับ 3 |
ค่าดัชนีมวลกาย (Body Mass Index: BMI) มีความสำคัญในหลายด้าน ดังนี้
อย่างไรก็ตาม BMI เป็นเพียงตัวชี้วัดเบื้องต้น ควรพิจารณาปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น เพศ อายุ มวลกล้ามเนื้อ และไขมันในร่างกาย เพื่อให้ได้ข้อมูลสุขภาพที่ครอบคลุมและแม่นยำยิ่งขึ้น
หัตถการที่ต้องมีการตรวจค่า BMI (ดัชนีมวลกาย) ก่อนให้บริการ ได้แก่:
การตรวจค่า BMI ก่อนให้บริการหัตถการเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและปรับแผนการรักษาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
ค่าดัชนีมวลกาย (Body Mass Index: BMI) มีความสำคัญในหลายด้าน ดังนี้
อย่างไรก็ตาม BMI เป็นเพียงตัวชี้วัดเบื้องต้น ควรพิจารณาปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น เพศ อายุ มวลกล้ามเนื้อ และไขมันในร่างกาย เพื่อให้ได้ข้อมูลสุขภาพที่ครอบคลุมและแม่นยำยิ่งขึ้น
หัตถการที่ต้องมีการตรวจค่า BMI (ดัชนีมวลกาย) ก่อนให้บริการ ได้แก่:
การตรวจค่า BMI ก่อนให้บริการหัตถการเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและปรับแผนการรักษาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
| BMI kg/m2 | อยู่ในเกณท์ | ภาวะเสี่ยงต่อโรค |
|---|---|---|
| น้อยกว่า 18.50 | น้ำหนักน้อย / ผอม | มากกว่าคนปกติ |
| ระหว่าง 18.50 – 22.90 | ปกติ (สุขภาพดี) | เท่าคนปกติ |
| ระหว่าง 23 – 24.90 | ท้วม / โรคอ้วนระดับ 1 | อันตรายระดับ 1 |
| ระหว่าง 25 – 29.90 | อ้วน / โรคอ้วนระดับ 2 | อันตรายระดับ 2 |
| มากกว่า 30 | อ้วนมาก / โรคอ้วนระดับ 3 | อันตรายระดับ 3 |
การดูแลตัวเองของคนที่มีค่า BMI ในแต่ละช่วงดังนี้
การดูแลตัวเองเป็นสิ่งสำคัญเพื่อรักษาสุขภาพให้ดีและลดความเสี่ยงต่อโรคที่เกิดจากค่า BMI ที่สูงขึ้น
เป็นปกติค่ะ หมอเองก็เป็น เปลืองค่าตัดผมและทำเล็บมาก 🙂
เนื่องจากการขยับร่างกายช่วยกระตุ้น ระบบไหลเวียนโลหิต (Blood Circulation) ให้นำพาออกซิเจนและสารอาหารไปหล่อเลี้ยงรากผมและโคนเล็บได้ดีกว่าปกติ นอกจากนี้ยังช่วยลดฮอร์โมนความเครียดที่เป็นสาเหตุของผมร่วง อย่างไรก็ตาม คนไข้ต้องใส่ใจเรื่อง โภชนาการ โดยทานโปรตีนให้เพียงพอ และรักษา ความสะอาด หลังออกกำลังกายเพื่อป้องกันการอุดตันของรูขุมขน จึงจะได้ผลลัพธ์ที่สุขภาพดีอย่างแท้จริงค่ะ
ยิ่งหลายคนเน้นคาร์ดิโอ อัตราการสูบฉีดเลือดของหัวใจสามารถเพิ่มขึ้นได้ถึง 3-5 เท่า ของภาวะปกติ ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการลำเลียงสารอาหารไปยังส่วนปลาย (Periphery) อย่างหนังศีรษะและปลายนิ้วได้ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญอีกด้วยค่ะ ออกกำลังกายเป็นเรื่องดี และเรื่องนี้ก็ไม่ใช่ผลข้างเคียง เป็นสัญญาณที่ร่างกายทำงานอย่างปกติค่ะ
หลายคนแอบตอบในใจก่อนมาถามหมอ แต่คำตอบมักผิดค่ะ คำตอบคือคนทั่วๆไป ที่ไม่ใช่นักกีฬา หรือทำงานหนักมากๆ การเดิน หรือการขยับร่างกายให้มากกว่านั่งๆนอนๆ ช่วยเบิร์นไขมันได้ดี แต่มันเบิร์นได้ช้า
กลไกการเลือกใช้พลังงานขึ้นอยู่กับ “ความเข้มข้นของการออกกำลังกาย” และ “ปริมาณออกซิเจน” เมื่อเราเดินหรือออกกำลังเบาๆ ร่างกายมีเวลาและออกซิเจนเพียงพอที่จะเกิดกระบวนการ Lipolysis (สลายไขมัน) มาเป็นพลังงานหลัก แต่เมื่อเราวิ่งหรือออกแรงหนัก ร่างกายต้องการพลังงานเร่งด่วนเกินกว่าที่ไขมันจะสลายตัวทัน จึงต้องเปลี่ยนโหมดไปดึง Glycogen (น้ำตาลสะสม) มาใช้แทน เพราะเปลี่ยนเป็นพลังงานได้เร็วกว่า แม้จะใช้ไขมันน้อยลง ณ ขณะนั้น แต่การใช้น้ำตาลจนหมดก็ช่วยลดโอกาสการสะสมไขมันใหม่ในอนาคตได้เช่นกันค่ะ
งานวิจัยพบว่าในช่วง 15-20 นาทีแรก ของการเดิน ร่างกายยังใช้น้ำตาลในกระแสเลือดอยู่ และจะเริ่มดึงไขมันสะสมมาใช้เป็นสัดส่วนหลักจริงๆ หลังจากนาทีที่ 20-30 เป็นต้นไป แต่การเดินกลับไม่ใช่คำตอบของการทำให้ผอมเร็วๆนะ เพราะอะไร หมอสรุปให้ด้านล่างค่ะ
ถ้าเป้าหมายคนไข้คือต้องการลดน้ำหนักจริงจัง ไม่มีโรคแทรกซ้อน ข้อเข่าเสื่อมอะไรพวกนี้ ถือว่าเป็นอะไรที่เข้ากันมากค่ะ
การทำ IF, ออกกำลังกาย, และใช้ปากกาลดน้ำหนักไปพร้อมกัน สามารถทำได้และช่วยเสริมประสิทธิภาพการลดน้ำหนักได้ดีมาก ค่ะ เพราะปากกาจะช่วยให้การทำ IF ไม่ทรมาน ทำให้ควบคุมความหิวได้ง่ายขึ้น แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ ต้องทานอาหารให้มีคุณภาพและเพียงพอในช่วงเวลาที่กิน (Feeding) เพื่อให้มีพลังงานไปใช้ในการออกกำลังกาย และ ต้องไม่หักโหมออกกำลังกายหนักๆ ในช่วงท้องว่าง ที่สำคัญที่สุดคือควรปรึกษาและอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพื่อปรับยาและวางแผนโภชนาการให้เหมาะสมกับร่างกายของคนไข้แต่ละคนค่ะ
ไขมันในช่องท้อง หรือ Visceral Fat เป็นไขมันที่สะสมอยู่ลึกในช่องท้องและจะล้อมรอบอวัยวะสำคัญ เช่น หัวใจ ตับ และไต สาเหตุหลักของการมีไขมันในช่องท้องสูงได้แก่ การรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและน้ำตาลสูง ขาดการออกกำลังกาย ความเครียดเรื้อรัง และการดื่มแอลกอฮอล์ จากข้อมูลของ Harvard T.H. Chan School of Public Health ระบุชัดว่าไขมันชนิดนี้สัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อสุขภาพ เช่น น้ำตาลในเลือดสูง (เบาหวาน), โรคหัวใจและหลอดเลือด, ความดันโลหิตสูง, และ ไขมันพอกตับ ซึ่งต่างจากไขมันชนิดอื่นเพราะมันจะไปรบกวนระบบทำงานของอวัยวะภายในโดยตรง
ขณะเดียวกัน ไขมันใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Fat) จะสะสมอยู่ตรงชั้นใต้ผิวหนัง ซึ่งโดยมากพบที่ต้นแขน ต้นขา และหน้าท้องใต้ผิว ตัวนี้จะทำให้รูปร่างดูแน่นหรือมีเซลลูไลท์ แต่ ไม่เกี่ยวข้องกับการทำงานของอวัยวะภายในโดยตรง ความรุนแรงด้านสุขภาพต่ำกว่า visceral fat เยอะ ที่มาโดยหลักคือ การได้รับแคลอรีเกินกว่าที่ใช้ กรรมพันธุ์ และฮอร์โมนเพศ เช่น พบมากในผู้หญิงช่วงอายุกลางคนเป็นต้นไป ถึงแม้จะไม่ทำให้เกิดภาวะที่อันตรายในทันที แต่ถ้าสะสมมาก ก็อาจเกิดปัญหาด้านรูปร่างและความมั่นใจ การลดไขมันทั้งสองชนิดนั้นแนะนำ เน้นควบคุมอาหาร ออกกำลังกายแบบแอโรบิก และฝึกเวทเทรนนิ่งอย่างสม่ำเสมอ เพราะได้รับการสนับสนุนจากงานวิจัยว่าเป็นวิธีที่เห็นผลดีที่สุดในระยะยาว
ถ้าอยากให้กรอบหน้าชัดและดูยกกระชับจริง ๆ วิธีที่ได้ผลยั่งยืนและปลอดภัยที่สุดคือ “การลดน้ำหนัก” เพราะแม้หัตถการต่าง ๆ เช่น ร้อยไหม เครื่องยกกระชับ หรือศัลยกรรม จะช่วยได้ในระยะสั้น แต่ไขมันใต้ผิวหน้ายังคงเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ใบหน้าไม่ชัด เมื่อสามารถลดไขมันโดยรวมได้ กรอบหน้าจะเห็นผลชัดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ และอยู่ได้นานกว่าการใช้เทคโนโลยีใด ๆ — หากอยากรู้ว่าทำไมและมีทางเลือกอะไรอีกบ้าง อ่านรายละเอียดด้านล่างเลยค่ะ
ใช่ค่ะ พอเราอายุมากขึ้น ร่างกายเราจะเผาผลาญพลังงานน้อยลง กล้ามเนื้อก็มักจะลดลงตามอายุ ทำให้การลดน้ำหนักอาจจะยากขึ้นกว่าวัยรุ่นหรือวัยหนุ่มสาวอยู่บ้างค่ะ
และถ้าเกิน 50 ขึ้นไปแล้วมันไม่ได้ยากแค่ระบบภายใน แต่เป็นทั้ง “ระบบเผาผลาญที่ช้าลง” และ “การเคลื่อนไหวที่ลดลง” รวมกัน
เพราะฉะนั้นถ้าจะลดน้ำหนักจริง ๆ หมอจะแนะนำให้เน้นอาหารที่เหมาะสม ควบคู่กับออกกำลังกายเท่าที่ร่างกายไหว (ไม่จำเป็นต้องหนักหรือวิ่งเร็วแบบเด็ก ๆ ก็ได้ค่ะ เดิน ยืดเหยียด ว่ายน้ำ โยคะ ก็ช่วยทั้งช่วยเผาผลาญและเสริมกล้ามเนื้อได้)
ถ้าเจอปัญหาเรื่องสุขภาพหรือข้อจำกัดในการออกกำลังกาย หมอช่วยแนะนำแบบเฉพาะบุคคลได้เลยค่ะ หมอเข้าใจ และพร้อมช่วยปรับแผนให้เหมาะกับอายุและสุขภาพของแต่ละคนค่ะ
ในยุคนี้หมอยอมรับนะคะว่าคนไข้หลายคนอยากเห็นผลลัพธ์แบบรวดเร็วทันใจมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องรูปร่างหรือสุขภาพก็ตาม เพราะชีวิตที่เร่งรีบทำให้เวลาสำหรับดูแลตัวเองน้อยลง ดังนั้นหลายคนจึงมองหาวิธีที่เห็นผลไว อย่างเช่นการทำหัตถการทางการแพทย์หรือเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่ช่วยลดไขมันได้เร็ว แต่หมอก็ต้องบอกตรง ๆ ว่าวิธีเหล่านี้มีทั้งข้อดีและข้อจำกัด ทั้งเรื่องความเสี่ยงและค่าใช้จ่ายที่มากกว่าการดูแลจากภายในด้วยวิธีธรรมชาติ
สำคัญสุดคือ ปรึกษาแพทย์ คลินิกที่มั่นใจว่าปลอดภัย ได้มาตรฐานจริงๆ
