ต้องตรวจอะไรถึงจะรู้ว่าเรามีภาวะ Malignant Hyperthermia (MH)

ข่าวผ่าตัดเสริมจมูก มารู้จักภาวะ Malignant Hyperthermia (MH) ภัยเงียบที่ส่งต่อทางพันธุกรรม

จากข่าวล่าสุดที่มีเคสคนไข้เสริมจมูก แล้วตอนนี้ยังไม่ฟื้นจากยาสลบ หมออยากให้ทุกคนทำความเข้าใจก่อนว่า “นี่ไม่ใช่เหตุการณ์จากการผ่าตัดทั่วไป” แต่เป็นปฏิกิริยาตอบสนองของร่างกายที่จำเพาะเจาะจงต่อยาสลบบางชนิด ที่เกิดขึ้นได้ 1 ใน 100,000-250,000 (ตัวเลขนี้นับเฉพาะเคสที่ต้องดมยานะคะ)

Malignant Hyperthermia (MH) คืออะไร?

MH คือภาวะที่ร่างกายมีอุณหภูมิสูงขึ้นอย่างเฉียบพลันและรุนแรง (ไข้สูงทะลุ 40 องศาเซลเซียส) กล้ามเนื้อเกร็งตัวอย่างหนัก และเกิดภาวะเลือดเป็นกรด ซึ่งเกิดจากการที่ร่างกายได้รับ “ยาดมสลบ” หรือ “ยาหย่อนกล้ามเนื้อ” บางชนิดไปกระตุ้นยีนที่ผิดปกติในร่างกายค่ะ

🧬 พันธุกรรม เรื่องใกล้ตัวที่ต้องเช็กนามสกุล!

ความน่ากลัวของโรคนี้คือ “การถ่ายทอดทางพันธุกรรม” ค่ะ จากรุ่นปู่ย่าตายายสู่ลูกหลาน โดยที่เจ้าตัวอาจไม่เคยรู้เลยว่าตัวเองมีอาการ จนกว่าจะได้รับยาสลบครั้งแรกในชีวิต

ในประเทศไทย ข้อมูลจากวิสัญญีแพทย์ระบุว่ามีรายงานพบผู้ที่มีความเสี่ยงสูงใน 14 นามสกุล ต่อไปนี้ หากคุณหรือคนในครอบครัวใช้นามสกุลเหล่านี้ ต้องระวังเป็นพิเศษนะคะ

1. จิวเยี่ยน
2. ทิพยไกรสร
3. เพ็ชรงาม
4. อินเทพ
5. แป้นขอม
6. ต๊อดแก้ว
7. เจริญดง
8. โพธิเดช
9. มาวงศ์
10. แก่นจันทร์โส
11. ปรางทอง
12. อ่อนนภา
13. กลมกลิ้ง
14. อุ้ยน้ำเที่ยง

มีอีก 1 แหล่งข่าวที่ระบุว่ามีถึง 32 นามสกุล (มีซ้ำกับข้างบนนะคะ)

1. ทิพย์ไกรสร
2. จิวเหยียน
3. เพ็ชรงาม
4. อินเทพ
5. แป้มขอม
6. มาวงศ์
7. เจริญดง
8. เทียนสว่าง
9. ต๊อดแก้ว
10. ชาววิวัฒน์
11. ปรางค์ทอง
12. โพธิเดช
13. แก่นจันทร์โส
14. อารมณ์ชื่น
15. อ่อนละมุน
16. กลมกลิ้ง
17. วิฐาน
18. ทำนา
19. ตากัน
20. บวรวิรัตน์กุล
21. อัครวนิชเลิศ
22. พึ่งเมือง
23. อุ้มน้ำเที่ยง
24. พลายทองดี
25. จันทวงศ์
26. กล้วยเอี่ยม
27. ประมงกิจ
28. อินทรักษ์
29. เดชรักษา
30. กองรัตน์
31. เสืออิ่ม
32. รงค์สันเทียะ

(หมายเหตุ: นามสกุลอื่นๆ ก็มีความเสี่ยงได้หากมีประวัติคนในครอบครัวเคยเสียชีวิตหรือมีอาการผิดปกติระหว่างดมยาสลบค่ะ)

💉 ยาถอนพิษ “Dantrolene” ของหายากที่ต้องรู้

เมื่อเกิดภาวะ MH ยาตัวเดียวที่ช่วยชีวิตได้คือ “Dantrolene” ค่ะ แต่ประเด็นคือ ยาตัวนี้ในประเทศไทยมีอยู่น้อยมาก และมักจะมีเฉพาะในโรงพยาบาลขนาดใหญ่เท่านั้น เนื่องจากอุบัติการณ์เกิดโรคนี้ต่ำมาก โรงพยาบาลหลายแห่งเก็บไว้จนหมดอายุโดยไม่ได้ใช้ แต่เมื่อถึงเวลาจำเป็น มันคือยาช่วยชีวิตเพียงหนึ่งเดียวจริงๆ ค่ะ

🔍 จะตรวจอย่างไร… ถึงจะรู้ว่าเรามีภาวะ MH?

หากคุณกังวลหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง หมอแนะนำวิธีการตรวจดังนี้ค่ะ

1. การตรวจยีน (Genetic Testing)

• วิธีตรวจ: เจาะเลือดไปตรวจเพื่อหาความผิดปกติของยีน (ที่พบบ่อยที่สุดคือยีน RYR1)
• ข้อดี: ไม่เจ็บตัวมาก แค่เจาะเลือด
• ข้อจำกัด: การตรวจยีนอาจไม่ได้ครอบคลุมความผิดปกติได้ทั้งหมด 100% (ตรวจไม่เจอ ไม่ได้แปลว่าไม่ได้เป็น) และมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง

2. การตรวจชิ้นเนื้อกล้ามเนื้อ (Caffeine Halothane Contracture Test – CHCT)

• วิธีตรวจ: เป็นการผ่าตัดเล็กเพื่อนำชิ้นเนื้อกล้ามเนื้อบริเวณต้นขาไปทดสอบปฏิกิริยากับสารคาเฟอีนและยาสลบในห้องแล็บ
• ข้อดี: เป็นวิธีมาตรฐาน (Gold Standard) ที่แม่นยำที่สุดในการวินิจฉัย
• ข้อจำกัด: ต้องผ่าตัดชิ้นเนื้อ และมีศูนย์ตรวจเพียงไม่กี่แห่งในประเทศไทย

3. การซักประวัติครอบครัว (สำคัญที่สุด!)

• ตรวจสอบว่ามีญาติสายเลือดเดียวกันเคยมีปัญหาอุณหภูมิกายสูงผิดปกติ หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือเสียชีวิตอย่างไม่ทราบสาเหตุระหว่างหรือหลังการดมยาสลบหรือไม่

💡 คำแนะนำจากหมอ

ก่อนการผ่าตัดทุกครั้ง ไม่ว่าจะผ่าตัดเล็กหรือศัลยกรรมความงาม

1. แจ้งวิสัญญีแพทย์: บอกนามสกุล และประวัติครอบครัวอย่างละเอียด
2. เลือกสถานพยาบาลที่พร้อม: หากคุณรู้ตัวว่าเสี่ยง ควรเลือกผ่าตัดในโรงพยาบาลที่มีเครื่องมือพร้อมและมีตัวยา Dantrolene สำรองไว้
3. ทางเลือกอื่น: แจ้งหมอว่าขอใช้วิธีการระงับความรู้สึกแบบอื่นที่ไม่ใช้ยากลุ่มเสี่ยง เช่น การฉีดยาชาเฉพาะที่ หรือการให้ยาสลบทางหลอดเลือดดำ (TIVA) แทนการดมก๊าซสลบ

ด้วยความห่วงใย อยากให้ทุกคนสวยอย่างปลอดภัยนะคะ อย่าลืมเช็กประวัติสุขภาพตัวเองก่อนขึ้นเตียงผ่าตัดทุกครั้งค่ะ ❤️