ฆสพ.สบส. ๒๙๘๓/๒๕๖๗

การนอน มีผลต่อการลดน้ำหนักจริงไหม

การนอนหลับที่ดีไม่ใช่แค่การพักผ่อนอย่างที่หลายคนเข้าใจค่ะ แต่คือ “กลยุทธ์สำคัญในการลดน้ำหนักและดูแลสุขภาพโดยรวม” การใส่ใจกับการนอนหลับอย่างเพียงพอและมีคุณภาพจะช่วยให้ “ฮอร์โมนในร่างกายสมดุล การเผาผลาญทำงานได้ดีขึ้น” และคุณคนไข้ก็จะมีพลังงานในการทำกิจกรรมต่างๆ รวมถึงการออกกำลังกายได้อย่างเต็มที่ ซึ่งจะนำไปสู่ “หุ่นที่สวยงาม สุขภาพแข็งแรง และผิวพรรณที่เปล่งปลั่ง” อย่างยั่งยืนแน่นอนค่ะ

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Annals of Internal Medicine (ปี 2010) พบว่า ในกลุ่มผู้ที่จำกัดแคลอรี่เพื่อลดน้ำหนัก ผู้ที่นอนหลับน้อย (5.5 ชั่วโมง) ลดไขมันได้น้อยกว่ากลุ่มที่นอนหลับเพียงพอ (8.5 ชั่วโมง) ถึง 55% และเสียกล้ามเนื้อมากกว่าถึง 60% ค่ะ คุณหมอขอย้ำว่านี่เป็นข้อมูลที่บ่งชี้ว่าคุณภาพการนอนสำคัญต่อสัดส่วนร่างกายของเราจริงๆ ค่ะ


หมายเหตุ: คำตอบนี้เป็นเพียงการให้ข้อมูลเบื้องต้น กรุณาทำนัดเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจและรับข้อมูลโดยละเอียด

ทำไมการนอนถึงสำคัญกับน้ำหนักของคุณ

ระหว่างที่เราหลับ ร่างกายของเรากำลังทำงานอย่างหนักในการซ่อมแซม ฟื้นฟู และที่สำคัญคือ “ควบคุมสมดุลฮอร์โมน” ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับความอยากอาหาร การเผาผลาญ และการสะสมไขมัน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมน้ำหนักเลยค่ะ

  • ฮอร์โมนหิว ฮอร์โมนอิ่ม: คู่ปรับแห่งความหิวเมื่อคุณคนไข้นอนหลับไม่เพียงพอ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมน 2 ตัวที่มีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อความอยากอาหารของเราค่ะ
    • ฮอร์โมนเกรลิน (Ghrelin): หรือที่เรียกกันว่า “ฮอร์โมนหิว” จะถูกผลิตออกมาเพิ่มขึ้นค่ะ ทำให้คุณคนไข้รู้สึก “หิวบ่อย หิวง่าย และอยากอาหารจำพวกแป้ง น้ำตาล หรืออาหารที่มีไขมันสูง” มากกว่าปกติ เพื่อชดเชยพลังงานที่ร่างกายรู้สึกว่าขาดหายไปจากการนอนน้อย
    • ฮอร์โมนเลปติน (Leptin): หรือ “ฮอร์โมนอิ่ม” จะถูกผลิตออกมาลดลงค่ะ ทำให้ร่างกายส่งสัญญาณไปบอกสมองว่า “ยังไม่อิ่ม” แม้จะทานอาหารไปมากแล้วก็ตาม ส่งผลให้คุณคนไข้มีแนวโน้มที่จะทานอาหารมากเกินความจำเป็นค่ะ
  • ฮอร์โมนเครียด และการสะสมไขมันการอดนอนยังทำให้ระดับ “ฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol)” หรือ “ฮอร์โมนเครียด” เพิ่มสูงขึ้นค่ะ ซึ่งเจ้าฮอร์โมนตัวนี้จะส่งสัญญาณให้ร่างกาย “สะสมไขมัน โดยเฉพาะบริเวณหน้าท้อง” และยังทำให้กล้ามเนื้อสลายตัวได้ง่ายขึ้นด้วยค่ะ เมื่อกล้ามเนื้อน้อยลง การเผาผลาญไขมันก็จะยิ่งยากขึ้นไปอีกค่ะ
  • การเผาผลาญพลังงาน (Metabolism) ที่ลดลงคุณคนไข้รู้ไหมคะว่า ร่างกายของเราจะเผาผลาญพลังงานได้ดีที่สุดก็ตอนที่เราหลับอย่างมีคุณภาพนี่แหละค่ะ การนอนไม่พอจะทำให้การทำงานของระบบเผาผลาญในร่างกาย “ชะลอตัวลง” ทำให้ร่างกายนำไขมันไปใช้เป็นพลังงานได้น้อยลง และยังอาจทำให้ “การตอบสนองต่ออินซูลินลดลง” ซึ่งส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น และร่างกายมีแนวโน้มสะสมไขมันมากขึ้นไปอีกค่ะ
  • พลังงานที่หดหายและทางเลือกที่ไม่ดีต่อสุขภาพเมื่อคุณคนไข้นอนไม่พอ ร่างกายจะรู้สึกอ่อนเพลีย ขาดพลังงานใช่ไหมคะ สิ่งนี้จะทำให้คุณคนไข้ “ไม่มีแรงออกกำลังกาย” หรือทำกิจกรรมต่างๆ ได้อย่างเต็มที่ และมักจะมองหาแหล่งพลังงานที่รวดเร็วอย่างอาหารขยะ เครื่องดื่มหวานๆ หรือกาแฟ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นตัวการที่ทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นได้ง่ายค่ะ

คำถามอื่นๆที่พบบ่อย