ฆสพ.สบส. ๒๙๘๓/๒๕๖๗

ตุ่มนูน แข็ง มีรู กดแล้วมีสิวเหม็นๆ แบบนี้คือซีสต์ใช่ไหม

อาการตุ่มนูนแข็ง มีรู และมีสารสีขาวกลิ่นเหม็นเมื่อบีบออกมา คืออาการของ “ซีสต์ไขมันผิวหนัง” อย่างชัดเจนค่ะ สาเหตุเกิดจากเซลล์ผิวหนังและไขมันอุดตันสะสมอยู่ใต้ผิวหนังจนสร้างตัวกลายเป็นถุงหุ้ม หมอขอเตือนว่า ห้ามคนไข้บีบหรือเจาะซีสต์เองเด็ดขาด เพราะจะทำให้เกิดการอักเสบ ติดเชื้อรุนแรง และกลับมาเป็นซ้ำได้เรื่อยๆ เนื่องจากถุงซีสต์ยังคงอยู่ วิธีรักษาให้หายขาดที่ปลอดภัยและเห็นผลที่สุดคือ การมาพบแพทย์เพื่อทำการผ่าตัดเล็ก เลาะเอาถุงซีสต์ออกให้หมดทั้งใบ เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำค่ะ


หมายเหตุ: คำตอบนี้เป็นเพียงการให้ข้อมูลเบื้องต้น กรุณาทำนัดเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจและรับข้อมูลโดยละเอียด

ทำไมสิ่งที่บีบออกมาถึงมีลักษณะคล้ายสิวและมีกลิ่นเหม็น?

สารสีขาวๆ ที่คนไข้บีบออกมา ไม่ใช่หนองและไม่ใช่สิว นะคะ แต่เป็น เคราติน (Keratin) ผสมกับไขมัน (Sebum) ที่ถูกผลิตออกมาและสะสมหมักหมมอยู่ใต้ผิวหนังเป็นเวลานาน การหมักหมมนี้นี่แหละค่ะที่ทำให้เกิดแบคทีเรียเฉพาะกลุ่ม ซึ่งส่งกลิ่นเหม็นรุนแรงคล้ายเนยบูดหรือชีสเน่าค่ะ

หมอขอเตือน! ทำไมถึง “ห้ามบีบเอง” เด็ดขาด

หมอเข้าใจค่ะว่าพอมันมีรูและนูนขึ้นมา คนไข้หลายคนจะอดใจไม่ไหวชอบไปบีบมัน แต่หมอขอห้ามเลยนะคะ! เพราะการบีบจะทำให้สารเคราตินทะลักออกมาได้แค่บางส่วน แต่ “ถุงหุ้มซีสต์” (ลูกโป่ง) ยังฝังอยู่ใต้ผิวหนัง
ที่อันตรายกว่านั้นคือ การบีบเค้นอาจทำให้ถุงซีสต์แตกอยู่ใต้ผิวหนัง ซึ่งจะกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันเข้ามาทำลาย นำไปสู่ การอักเสบรุนแรง บวมแดง ปวด และติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อน ได้ค่ะ แถมพอบีบออกไป ไม่นานไขมันก็จะกลับมาสะสมในถุงเดิม ทำให้ “กลับมาเป็นซ้ำไม่รู้จบ” ค่ะ

วิธีรักษาที่ถูกต้อง ต้องทำอย่างไรคะ?

วิธีเดียวที่จะรักษาให้หายขาดได้คือ การมาพบแพทย์เพื่อทำการ “ผ่าตัดเล็ก” (Excision) ค่ะ โดยหมอจะฉีดยาชา กรีดเปิดแผลเล็กๆ แล้วค่อยๆ เลาะเอา “ถุงซีสต์ออกมาให้หมดทั้งใบ” โดยไม่ให้ถุงแตก จากนั้นก็เย็บปิดแผลให้สวยงาม เพียงเท่านี้ซีสต์ก็จะหายขาด ไม่กลับมากวนใจคนไข้ตรงจุดเดิมอีกแน่นอนค่ะ

ตารางเปรียบเทียบ Epidermoid Cyst กับ Sebaceous Cyst?

หัวข้อEpidermoid CystSebaceous Cyst
ต้นกำเนิดเกิดจากเซลล์ผิวหนังชั้นนอก (Epidermis) ที่หลุดเข้าไปเจริญเติบโตใต้ผิวหนังเกิดจากต่อมไขมัน (Sebaceous Gland) หรือท่อของต่อมไขมันอุดตัน
สิ่งที่อยู่ภายในเคราติน (Keratin): มีลักษณะสีขาวขุ่น ข้นคล้ายชีส และมักมีกลิ่นเหม็นบูดซีบัม (Sebum): มีลักษณะเป็นน้ำมันเหนียวๆ หรือไขมันเหลว
ผนังของซีสต์บุด้วยเซลล์ผิวหนังปกติบุด้วยเซลล์ของต่อมไขมัน
รูเปิด (Punctum)มักมีจุดดำเล็กๆ ตรงกลางที่เป็นรูเปิดสู่ผิวหนังมักไม่มีรูเปิดที่เห็นได้ชัดเจน
ตำแหน่งที่พบใบหน้า, คอ, หน้าอก, หลัง และอวัยวะเพศหนังศีรษะ, ใบหน้า, หู และหน้าอก
ความถี่ในการพบพบได้บ่อยมาก (ส่วนใหญ่ที่คนทั่วไปเป็นคือชนิดนี้)พบได้ยากกว่ามาก

คำถามอื่นๆที่พบบ่อย